Search
  • Vassilis Nitsiakos

ΤΟ ΠΤΥΕΙΝ Ή ΦΤΟΥ ΣΟΥ

Μια συνήθεια, στην χώρα μας σχεδόν έξη, προ εκσυγχρονισμού, ήταν το φτύσιμο. Το καθημερινό φτύσιμο, όχι το τελετουργικό. Γι' αυτό θα σας πω μετά. Όλος ο κόσμος, λοιπόν, έφτυνε. Έφτυνε ακατάπαυστα. Ιδίως οι άντρες, που στον κόσμο τους ήταν ένα είδος μόδας. Είχαν επινοήσει και διάφορους τρόπους του πτύειν.Ένας μάγκικος τρόπος, που θυμάμαι ότι τον είχαμε υιοθετήσει κι εμείς τα παιδιά, ήταν ο πλάγιος. Έβγαινε το σάλιο από την άκρη του στόματος και πεταγόταν με έναν ποιητικό τρόπο, ήθελε τέχνη, μόρτικα και μακριά. Μάλιστα όσοι είχαν αραιά δόντια ή, ακόμα καλύτερα, κανένα βγαλμένο δόντι στην άκρη της άνω γνάθου, είχαν ιδιαίτερες επιδόσεις. Τους θαυμάζαμε. Κάναμε και αγώνες φτυσίματος. Απορώ πού το βρίσκαμε τόσο σάλιο! Στον κόσμο των μεγάλων, λοιπόν, το φτύσιμο πήγαινε σύννεφο...Τόσο που υπήρχαν παντού πινακίδες "απαγορεύεται το πτύειν". Υπήρχαν, άλλωστε, και πτυελοδοχεία, περίπου όπως τα τασάκια. Περπατούσες στους δρόμους και η εικόνα ανθρώπων να φτύνουν ήταν σε ημερήσια διάταξη. Καθημερινή έξη, που είχε πάρει σχεδόν τελετουργική διάσταση... Το φτύσιμο συνδεόταν, επιπλέον, και με άλλες καθημερινές πρακτικές. Ας πούμε, οι άνδρες έφτυναν στις παλάμες τους και με το σάλιο περιποιούνταν την κώμη τους. Οι πιο μερακλήδες δε είχαν και μια τσατσάρα στην κωλότσεπα γι' αυτόν τον σκοπό. Οι μανάδες έκαναν το ίδιο με τις κώμες των παιδιών τους. Αλλά κι εμείς τα παιδιά το κάναμε, όταν είχαμε τσιαμπά, δηλαδή μια τούφα μαλλιών στο μπροστινό μέρος του κεφαλιού, ενώ το υπόλοιπο ήταν " εν χρώ κεκαρμένο". Στον κόσμο των παιδιών το φτύσιμο αποτελούσε συχνά στοιχείο των παιχνιδιών. Ας πούμε, στο κρυφτό ή στον κρυφτοτενεκέ. Το παιδί που "τα φυλούσε", αφού μετρούσε ώς έναν καθορισμένο αριθμό, έλεγε " φτου και βγαίνω" και άνοιγε τα μάτια του. Επίσης, όταν προλάβαινε κάπου τον φύλακα και έφτανε στο σημείο που φύλαγε, έλεγε "φτου" και έφτυνε. Στον κόσμο των παιδιών είχε και άλλες παράξενες λειτουργίες, Για παράδειγμα, όταν χέζαμε έξω ομαδόν, κρατούσαμε αποστάσεις με μέτρο το φτύσιμο, μέχρι εκεί που έφτανε, για να μην "πεθάνει η μάνα μας", όπως λέγαμε. Τώρα, ως προς τις τελετουργικές χρήσεις, τα παραδείγματα είναι πολλά και διάφορα. Πρώτον και καλύτερο το μάτιασμα. "Φτού, φτού, να μην σε ματιάσω" ή "να μην αβασκαθείς", λέμε συχνά ακόμα και σήμερα και φτύνουμε κάπως εξευγενισμένα.  "Φτού σου, μασκαρά", λέμε σε κάποιον, όταν λέει ή κάνει κάτι ανήθικο ή προσβλητικό. " Φτού σου, διαβολε", όταν έχουμε κακό μπλέξιμο κλπ. Παλιότερα, θυμάμαι να μετράμε το χρόνο με το φτύσιμο. Όταν μας έστελναν για καμιά δουλειά, έφτυναν πάνω σε μια πλάκα και μας έλεγαν να επιστρέψουμε πριν λιώσει το σάλιο! Αλλά μήπως και σε εκκλησιατικά μυστήρια, όπως π.Χ, σε αυτό της βάπτισης δεν χρησιμοποιείται τελετουργικά και συμβολικά το φτύσιμο, για την αποτροπή του Κακού, το διώξιμο του Σατανά; Με τον εκσυγχρονισμό της κοινωνίας το καθημερινό φτύσιμο έχει σχεδόν ολοκληρωτικά εκλείψει. Θεωρείται μεγάλη αγένεια να φτύνει κανείς δημοσίως αλλά γενικότερα ο κόσμος δεν φτύνει. Θαρρεί κανείς ότι έχει στερέψει το σάλιο...Παλιότερα πού το βρίσκαμε τόσο σάλιο; Και ένα καταληκτικό σχόλιο. Η απαγόρευση του φτυσίματος δεν έχει να κάνει μόνο με τους ευγενικούς τρόπους, την καθαριότητα και την αισθητική. Έχει να κάνει και με τα θέματα που έθιξε ο Michel Faucault. Είδατε πως σας έφερα πάλι στη θεωρία;


87 views

© 2018 by Vassilis Nitsiakos 

  • Facebook Clean Grey